AĞRI; HASTALIĞIN BİR SİNYALİ

Ağrı; hastalığın bir sinyali

Ağrı; evrensel olarak hastalığın bir sinyali olarak anlaşılmaktadır. Ağrı, hastanın doktora gitmesine neden olan en yaygın belirtidir

Tıbbın görevi; korumak, yeniden sağlığına kavuşturmak ve acıdan kurtarmaktır. Tüm bu hedeflere ulaşmak için ağrıyı anlamak bir gerekliliktir. Çünkü ağrı; evrensel olarak hastalığın bir sinyali olarak anlaşılmaktadır. Ağrı, hastanın doktora gitmesine neden olan en yaygın belirtidir. Ağrı duyusal sisteminin işlevi vücudu korumak ve vücut içindeki dengeyi devam ettirmektir. Bu işlevi; bularak, konumlandırarak ve doku zedelenmesine neden olan süreçleri tanımlayarak yerine getirir. Farklı hastalıkların karakteristik doku hasar şekilleri vardır. Hastanın ağrı yakınmasının niteliği, zaman aralığı ve hassas bölgenin konumu teşhise yönelik önemli ipuçları verir ve bunlar tedaviye yanıtı değerlendirmede kullanılır. Bu bilgiler toplandığında; hastayı hızlı ve etkin şekilde ağrıdan kurtarmak doktorun zorunluluğudur.

 

AĞRI DUYUSAL SİSTEMİ

Ağrı vücudun bir bölgesinde konumlanmış hoş olmayan bir duyudur. Ağrı sıklıkla içe işleyen veya dokuya zarar veren süreç (saplanan, yanan, burucu, parçalayan, sıkıştıran vs.) veya vücut/duygu reaksiyonu (dehşete düşüren, mide bulandırıcı, hasta eden vs.) olarak tanımlanır. Bunun da ötesinde orta veya yüksek şiddette olan herhangi bir ağrı anksiyete ve kaçış veya duyguyu yok etme dürtüsüne eşlik eder. Bu özellikler ağrının ikiliğini gösterir. Ağrı hem duyusal hem duygusaldır. Akut ağrı karakteristik olarak davranışsal canlanma, artmış kan basıncı, kalp hızı, pupil çapı ve plazma kortizol düzeylerini içeren bir stres yanıtı il ilişkilidir. Ek olarak yerel kas kasılmaları (uzuv fleksiyonları, karın duvarı sertliği vs.) sıklıkla bu tabloya dahildir.

 

AĞRININ DÜZENLENMESİ

Benzer nitelikteki yaralanmalar sonucu oluşan ağrı farklı durumlarda ve farklı bireylerde belirgin bir şekilde değişkendir. Örnek olarak; ciddi kırıkları yalnızca hafif bir ağrı ile atlattıkları bilinir ve Beecher’in klasik II. Dünya Savaşı çalışması; çarpışmalara katılan askerlerin normalde sivil hastaları yaşamdan soyutlayabilecek ağrılardan rahatsız olmadıklarını göstermiştir. Buna ek olarak; ağrıyı ortadan kaldırma önerisinin dahi anlamlı analjezik etkisi olabilir (plasebo). Diğer taraftan birçok hasta küçük yaralanmalara (ven ponksiyonu) dahi dayanamaz ve bunları korkutucu bulur. Ağrı beklentisinin zararlı bir uyaran olmadan ağrıyı tetikleyebileceği gösterilmiştir.

 

ALGILANMIŞ AĞRI ŞİDDETİ

Algılanmış ağrı şiddeti dolaylı olarak ağrı ileti yolaklarını dönüştürebilen beyin döngülerinin varlığını ortaya koyar. Bu döngülerden bir hipotalamusi orta beyin ve medullayı birbirine bağlar ve bu döngü seçisi şekilde spinal ağrı ileti nöronlarını bir inen yol sayesinde kontrol eder. İnsan beynini görüntüleme çalışmaları bu ağrı düzenleme döngüsünü dikkatin, önermenin ağrı geçiren etkisinde ve opiyat analjezik medikasyonlarda göstermiştir. Bununla birlikte yolağı oluşturan yapıların hepsi opiyat reseptörleri içerir ve bunlar opiyat ilaçların doğrudan uygulanmasına duyarlıdır. Hayvanlarda sistemdeki lezyonlar, morfin benzeri sistemik olarak uygulanan opiyatların analjezik etkisini azaltır. Opiyat reseptörleri ile birlikte ağrı düzenleme döngüsünün bileşeni olan çekirdek enkefalinler ve b - endorfinler gibi endojen opiyat peptidleri içerir.

 

MİGREN TİPİ BAŞ AĞRISI

Endojen opiyat aracılı düzenleme sistemini etkin hale getirmenin en güvenilir yolu uzamış ağrı ve/veya korkudur. Cerrahi müdaheleleri takiben ve ağrı için plasebo verilen hastalarda ağrı kesici endojen opiyatların salındığı gösterilmiştir. Ağrı düzenleme döngüleri, ağrıyı baskıladıkları gibi benzer şekilde ağrıyı arttırabilir. Hem ağrıyı engelleyen hem de ağrıyı kolaylaştıran medulladaki nöronlar spinal ağrı iletim nöronlarını etkiler ve kontrol eder. Dönüşüm nöronları tarafından ağrı iletim nöronları etkin hale getirebildiğine göre teorik olarak çevresel zararlı uyarı olmadan ağrı oluşturabilir. Aslında insanlardaki fonksiyonel görüntüleme çalışmaları, migren tipi baş ağrısı esnasında bu döngüdeki artmış etkinliği göstermiştir.

 

KRONİK AĞRI

Ağrıyı kolaylaştıran merkez döngü; ağrının öngörü ile başlayabileceği veya beklenti ile şiddetlenebileceği bulgusunu doğrulayabilir. Aynı zamanda bu döngü psikolojik faktörlerin nasıl kronik ağrıya neden olabileceğini anlamaya yönelik bir çerçeve oluşturabilir. Kronik ağrısı olan hastaların yönetimi entellektüel ve duygusal olarak zordur. Hastanın problemini teşhis etmek çoğunlukla güçtür. Bu tip hastalar hekimin zaman ayırmasına ihtiyaç duyarlar ve sıklıkla duygusal olarak rahat değildirler. Net organik bir patoloji arayışına yönelik geleneksel tıbbi yaklaşım genellikle faydasızdır. Diğer yandan psikolojik değerlendirme ve davranış tabanlı tedavi modelleri (özellikle multidisipliner ağrı yönetim merkezlerinde) sıkça faydalı olur.

 

HASTALIK OLABİLİR

Sürekli veya alevlenmiş kronik ağrıya neden olabilecek birkaç neden vardır. Öncelikle ve elbette hastanın henüz tedavisi olmayan ve karakteristik olarak ağrılı olan bir hastalığı olabilir. Artrit, kanser, migren baş ağrıları, fibromiyalji ve diyabetik nöropati buna örnek olarak gösterilebilir. İkinci olarak; hastalık ile başlayan sürekli var olan ikincil faktörler olabilir ve bunlar hastalık geçtikten sonra da devam edebilir. Örnek olarak; hasarlanmış duysal sinirler, sempatik eferent aktivite ve ağrılı refleks kas kasılması verilebilir. Son olarak; çeşitli psikolojik durumlar ağrıyı alevlendirebilir ve hatta ağrı oluşturabilir.

 

DEPRESYON SIK GÖRÜLÜR

Medikal öyküde dikkatli edilmesi gereken bazı belli noktalar vardır. Kronik ağrısı olan hastalarda depresyon en sık görülen duygusal rahatsızlık olduğu için hastalara duygu durumları, iştahları, uyku şekilleri ve günlük etkinlikleri hakkında sorular sorulmalıdır. Beck Depresyon Envanteri gibi standardize basit bir anket faydalı bir araç olabilir. Depresyonun yaygın, tedavi edilebilir ve potansiyel ölümcül bir hastalık olduğunu hatırlamak önemlidir. Bir hastanın kronik ağrısına eşlik eden anlamlı duygusal rahatsızlığa ilişkin diğer ipuçları; birbiriyle ilişkisiz çok sayıda alanda ortaya çıkan ağrı (tekrarlayan vasıfta ancak ayrı), adölesan veya çocukluk çağında başlayan ağrı sorunları, ebeveyn veya kardeş ölümü, fiziksel veya cinsel istismar öyküsü ve geçmiş veya devam eden madde kullanımı gibi duygusal travma ile eşzamanlı başlayan ağrılardır.

 

TANI KONULMALI

Fizik bakımdan dikkat edilmesi gereken noktalar; hastanın ağrılı alanı koruyup korumadığıdır. Ağrının mekanik bir bileşenin keşfetmek terapötik ve tanısal olarak faydalı olabilir. Ağrılı alanlar, derin hassasiyet için ağrının kasa, ligamentlere veya eklemlere lokalize olup olmadığını anlamak amacı ile muayene edilmelidir. Kronik miyofasyal ağrı çok yaygındır ve bu hastalarda derin palpasyon yumuşak veya kümeler gibi yüksek düzeyde yerleşik tetik noktalarını ortaya çıkarabilir. Duysal bozulma, aşırı hassas deri, zayıflık ve kas atrofisi veya derin tendon reflekslerinin kaybı gibi sinir hasarı belirtileri ağrının nöropatik bileşeninin olduğunu gösterir. Sempatik sinir sisteminin tutulumunu gösteren bulgular; diffiz şişlik, deri rengindeki ve ısısındaki değişiklikler, normal alanlara göre aşırı hassas cilt ve eklemlerdir. Sempatik blok ile ağrının kesilmesi tanısaldır.

Kronik ağrısı olan hastaları değerlendirirken kılavuz olabilecek bir kural da; tedaviye başlamadan önce duygusal ve organik etkenleri değerlendirmektir. Duygusal konuları irdelemek için organik nedenlerin dışlanmasını beklemek yerine, bunları bir arada değerlendirmenin hekimin şikâyetlerinin tutarlılığını sorguladığı anlamına gelmediği konusunda ikna eder. Hastanın ağrısına organik bir neden bulunsa da, diğer etkenleri araştırmak akıllıca olur. Örnek olarak; ağrılı kemik metastazları olan bir kanser hastasının sinir hasarına bağlı ek ağrısı ve depresyonu da olabilir. Optimal tedavi, tüm bu etkenlerin araştırılmasını ve tedavi edilmesini gerektirir.

5109 defa okundu.

DİĞER HABERLER

Kötü iş çıkınca üzülen bir kuaförüm

Kötü iş çıkınca üzülen bir kuaförüm

Gebze’nin en marjinal, kendini en çok seven ve yaptığın işin bir sanat olduğunu ifaden Salon Aytaç’ın sahibi Aytaç Kalaycı, “Mesleğime sanatsal anlamda bakıyorum. Kötü iş çıkınca üzülebilen bir kuaförüm” dedi

Bu yemekler ve mekan sizi evinizde hissettirecek

Bu yemekler ve mekan sizi evinizde hissettirecek

Fethiye Caddesi Karagöz İş Hanı’nda yaklaşık bir yıldır hizmet veren Zeyno’nun Ev Yemekleri Lokantası birbirinden iddialı ve lezzetli yemekleriyle müşterilerini bekliyor

Gülüşünüz eksik kalmasın implantla tamamlansın

Gülüşünüz eksik kalmasın implantla tamamlansın

Diş implantı eksik olan dişlerin yerine işlevi yeniden kazandırmak için çene kemiğine yerleştirilen uygun malzemelerden yapılan yapay diş köküdür. İmplant uygulanarak hem eksik dişler tamamlanır hem de boşluktan dolayı oluşan estetik problemi giderilir.

Yaz günlerinde hafif lezzetler

Yaz günlerinde hafif lezzetler

Hafif börekleriyle ağızlarda unutulmaz lezzetler bırakan Göçmen Börekçisi, el yapımı alternatifleriyle ‘börek ağırdır’ inanışını ortadan kaldırıyor

Yaşam'ın tarifleri

Yaşam'ın tarifleri

Bu hafta; Tavuk etli taze fasulye salatası, patatesli mısır çorbasıve karadutlu marzipan lokmaları tarifleri sizlerle...

Haydi kadınlar motora!

Haydi kadınlar motora!

İlimizde 45 yıldır motor işleriyle uğraşan Refik Şahbazoğlu, daha faza kadın motor sürücüsü görmek istediklerini belirterek, “Herkese tavsiyem motora binmeleri” dedi

KÖŞE YAZARLARI

VEFAT EDENLER