İlçelerdeki referandum yolculuğumuzun bugün beşinci durağındayız. Derince`ye gidiyoruz hep birlikte. Bu güzel ilçemizin öyküsü 1900`lü yıllarda yapımını Almanlar`ın üstleneceği Derince Limanı ile biçimlenmeye başlamış. Ancak bölgede hiç bir yerleşim olmadığı için Anadolu`nun çeşitli yerlerinden toparlanmış olan göçmen işçilerin bölgeye getirilmesi sağlanmış. Limanın yapımı 1904 yılında bitirilmiş ve liman işçilerinin bölgeye yerleşmeye başlamasıyla Derince`de ilk konutlaşma olayı da start almış. Derince`ye kitle halinde göçler ise 1935`lerden itibaren gerçekleşmiş. Göçler sayesinde güneyden kuzeye, doğudan batıya genişleyen ilçemiz zaman zaman da il olma çabalarında bulunmuş. Şu anda da nüfusunun gitgide arttığı ilçemiz oldukça cana yakın insanlarıyla referandum heyecanını yaşıyor.
PİŞMANLIKLAR VAR
Trafik levhasında bile gördüğünüz nüfus rakamı, seçim döneminde 123 bin 136 olmuş. Buna göre mevcut rakamda da artış olacağını tahmin etmek hiç de yanlış olmaz. 29 Mart yerel seçimlerinde ilçe künyemizde de gördüğünüz gibi 90 bine yakın seçmen oy kullanmış. Son seçimde oy oranı ise AKP yüzde 35, CHP ise yüzde 27.6 olarak tesbit edilmiş. Yani anlayacağınız her iki parti arasında da büyük uçurumlar yok. Bu sonuç günümüzde de çok değişmemiş gibi görünüyor. Ancak ‘evet` ve ‘hayır`ların yanı sıra, emekli ve işçi kesimi başta olmak üzere AKP`ye oy verdiklerine pişman olanların sayısı da hiç de az değil. Seçim sandığı sonuçları bu, ama bakalım bu güzel ilçemizde 12 Eylül`de referandum sandığından ne tür oranlar çıkacak.
ÜÇ BÖLGE
Derince`ye doğru yol alırken, bölge çalışmamızı üç alanda yapmayı planladık. Bu bölgeler Derince Merkez, Derince Yenikent ve Derince 60 Evler Sahili`ydi. Her zaman olduğu gibi yine Ramazan ayının verdiği rehavete rağmen her ilçe çalışmasında yaşadığımız heyecanla çıktığımız yolda ilk olarak küçük bir şehri andıran ve bir çok esnafıyla Ramazan ayının tüm güzelliklerinin yaşandığı çarşıya gittik. İlk durağımız Ramazan dolayısıyla bugünlerin en işlek alışveriş mekanlarından olan tatlıcı dükkanı oldu. Vitrininde ‘nar gibi kızarmış` baklava, şöbiyet, kadayıf gibi tatlıları görünce hem biraz gözümüzü doyurur(!), hem de referandum sohbeti yaparız diyerek dükkana girdik.
‘TATLI` BİR ‘EVET`
‘Nedir oyunuz?` diye sorduk. 23 yaşındaki Büşra Bozkurt şu anda hiç düşünmediğini ve sandık başında kararını vereceğini açıklarken, diğer görevli 19 yaşındaki Filiz Uslanmaz ise değişikliği oldukça mantıklı bulduğunu belirterek, ‘evet` dedi. 47 yaşındaki Ömer Güzel ise “Her ne kadar bu Anayasa`da da bazı eksikler gördüğümüz halde ben ‘evet` diyorum” diyor ama bir yandan da kesin bir ‘evetçi` olduğunu anlamamız hiç zor olmuyor. 42 yaşındaki Fahri Aydın`ın ise “Hoşuma gittiği için ‘evet` diyorum” demesi bizi biraz gülümsetti. Tatlıcı dükkanında duyduğumuz ‘en tatlı evet`ti bu. Çünkü Anayasa paketini içinde baklava olan ve tadılacak bir şeymiş gibi nitelendirip, ‘evet` demesi ilginç geldi. Bu gülümsemenin ardından “Yasalarda ne hoşunuza gitti?” dediğimizde de “Ben ülkemizde yaşanan daha önceki durumları da biliyorum” dediğinde bayağı bir umutlandık… Ama hemen arkasından yine “Kim değiştirirse değiştirsin ‘evet` diyeceğim” cümlesindeki rahatlığı bu kez bir seçmen olarak bizi düşündürdü.
OKUMUYORUZ, İNCELEMİYORUZ
.jpg)
Bazen durup düşünüyorum da gerçekten Türk insanı gibi temiz kalpli, yürekli ve inançlı bir ulus daha var mı? Çünkü vatandaşlarımız, yüreğindeki düşünceleri, bazen o kadar güzel yüze vuruyor ki onun ağzından cümle çıkmasa da siz onu hemen anlıyorsunuz. Hiç art niyeti yok, kalbi neyse gözleri de sözleri de o. Ancak tek eksiğimiz okumamak ve incelememek. Yaptığımız çalışmalarda halkımızın yüzde 85, hatta 90`ının Anayasa maddelerini okumadığını ve bilmediğini tesbit ettik. Ünlü tiyatrocumuz Sayın Müjdat Gezen bir TV programında “Şu kadar seçmenimiz var, ancak bu seçmenlerimizden sadece bin kişinin Anayasa maddelerini okuduğunu ispat edin, bileklerimi keserim” gibi çok ciddi ve ilginç bir iddia ortaya atması da buna en iyi örnek. Ancak benim ülkemin vatandaşı sorularımızı sorarken de bir o kadar kendinden emin gibi görünüyor. İşte bu rahatlıklardan birini de Derince`de bir parkta ülke gündeminden oldukça uzak, Ramazan ayınının da etkisiyle çimenlere yatıp uzanan vatandaşlarımız da izledik, ama hiç rahatsız etmedik.
DARBEDE İŞKENCE GÖRDÜM
Referanduma çok kısa günler var ama vatandaşlarımız evlerine ekmek götürmenin derdinde gece gündüz çalışıyor. Aldığı da iki kuruş para. Umarım bu rahatlık ve kendinden emin olma, sandıklarda Türk milletine ve ülke çıkarlarına olumlu sonuçlarla döner. 41 yaşındaki serbest meslek sahibi Orhan Başaran dert yanıyor arkadaşım Cemalettin Öztürk`e; “12 Eylül darbesi sonrasındaki sıkıntıları yaşayan biriyim. İşkence gördüm. Bir korku ortamı vardı. Komşularım silahlanmıştı. Kötü bir ortamdı ve huzur yoktu. Yürütme, Yasama`nın üzerine çıktı. Bir kargaşa ortamı vardı. Darbe sonrası çıkartılan askeri Anayasa özgürlükleri tamamen kısıtladı. Ben, demokrasinin yeniden geri getirildiği için 12 Eylül`de yapılacak referanduma ‘evet` diyeceğim” diyor.
MÜŞTERİ VELİNİMETTİR
Merkezden Yenikent tarafına doğru geçiyoruz. Hemen büyük bir alışveriş merkezinin içine giriyoruz. Her zamanki gibi müşteriler arasında bizlere düşüncelerini söylemekten çekinen ve sıkılanlar var. Çalışanlara yöneliyoruz, ‘Müşteri velinimetimizdir`den yola çıkarak, neredeyse bizlerin yüzüne bile bakmıyorlar. Ama biz de hak veriyoruz kendilerine. Çünkü zaten kriz ortamının tam göbeğinde olan olan esnafımızın, iki müşteri gördüğünde bizlere yüz vermemesine hiç aldırmıyoruz, hatta biz de onun adına seviniyoruz. Bu arada bizler de içerde ve dışarıda sergilenen ürünleri inceliyoruz. Daha sonra Yeliz ve Cemalettin arkadaşımla birlikte biraz da çocukluğumuzdan kalan özlemle bisikletlerin üstünde görüntü almaya karar veriyoruz.
OKUMADIM AMA BİLİYORUM
Müşteriler gidince tekrar dükkana giriyoruz ve boşluktan yararlanarak hemen yakalıyoruz çalışanları. 33 yaşındaki Hanefi Çimen önce ‘Karasızım` diyor. ‘Neden` diye sorunca; “ Sabah 9, akşam 11 çalışıyoruz. Yeni Anayasa değişikliğindeki maddeleri zamanımız olmadığından okuyamadık. Neler değişecek doğru düzgün bilmiyoruz” diye haklı bir savunmada bulunuyor. Sonra birden fikir değiştirerek, “Değişmesini istiyoruz, yıllardır biz sıkıntı çektik ama adamlar ne yapmış biliyorum” demesi bizlere söylemekten çekindiği kararının ‘evet` olduğunu belirtiyordu. Çalışanlardan 31 yaşındaki Hatice Doğtaş ve Rüştü Bozkurt da Anayasa`ya ‘evet` diyor, ancak Hatice Doğtaş`ın, “Ben bu işlerden pek anlamam” demesi bile, ona göre ‘evet` oyu vermesi için yeterliydi.
SAHİLDE İKİ YABANCI
Derince Yenikent`te de çalışmamızı bitirerek, belki de ilçenin sahille buluşan en güzel mekanlarından olan 60 Evler Sahili`ne geçiyoruz. Tüm Kocaelililer`in kalbinde ayrı bir yeri olan bu mekanda tabiî ki ilk durak yerimiz Harikalar Sahili oldu. Farklı mekanlardan farklı düşünce ve yapıdaki insanların nefes alabileceği en güzel yerlerden birisi. Ayrıca bu mekana sadece Derinceliler değil, tüm ilçelerden büyük ilgi var. Bizim de çalışmamızda yerli turizme bir de gurbetçiler katılınca, referandum adına sohbetimiz uzadı gitti. Kafetaryada rastaladığımız ve Fransa`da çalıştıklarını belirten iki gurbetçimiz ünlü süperstarımız Ajda Pekkan`ın ‘İki yabancı` adlı şarkısında olduğu gibi yabancı ülkede yaşadıkları kadar, referanduma da iki yabancı gibilerdi. Yani referandum konularına tam ‘Fransız` kalmışlardı.
HER DÜŞÜNCEDE
Çünkü 31 yaşındaki Cevdet Yıldırım ve 30 yaşındaki Deniz Tekşut “Ben burada yaşamadığım için bir şey bilmiyorum” dediyse de biz kendisine sınırlarımızdaki oylamadan bahsedince, “ Haa.. O zaman kullanırız” demesi çok hoştu. 30 yaşındaki Deniz Tekşut ise ‘kararsızım`, Derince`de taşımacılık yapan 25 yaşındaki Kenan Yıldırım da “Erdoğan hayranıyım, kararım ‘evet` olacak” dedi. Ardından da sahili tüm güzellikleriyle birlikte dolaşmaya devam ettik. Çoluk-çocuk ve akrabalarıyla birlikte, diğer bir adıyla ‘Masal Dünyası`na gelen Akyol, Mısır ve Şenol aileleri de oldukça kararlı oldukları ‘hayır`larının yanında, neden ‘hayır` dediklerini tüm gerekçeleri ve nedenleriyle birlikte açıklarken, oyu ne olursa olsun ülkem adına konuya “Fransız kalan” işçilerimizden sonra, böylesine bilinçli bireylere de sahip olmamız mutlu etti bizi.
Cemalettin Öztürk`ün yorumu
Derince`de tercihler birbirine çok yakın…
12 Eylül`de halk oylamasına sunulacak Anayasa değişiklik paketiyle ilgili ilçeleri dolaşıp halkın nabzını tutmaya devam ediyoruz. Bugün beşinci ilçemiz Derince`deyiz…
Benim de 1984 yılından bu yana yaşadığım ilçedir Derince. Mahallelerini, sokaklarını, sorunlarını, ilçedeki siyasal dağılımı, sosyal yaşantısını, ekonomik durumunu biliyorum.
Derince daha önce İzmit merkezine bağlıyken 3 Kasım 1999 tarihinde ilçe statüsüne kavuştu.
İlçenin Sırrıpaşa, Yenikent, Dumlupınar, Deniz, Çenedağ, Çınarlı, Mersincik, Yavuz Sultan, İbn-i Sina, Fatih Mahallesi olmak üzere 10 mahallesi var.
Karagöllü, Terziler, Çavuşlu, Tahtalı, Geredeli ve Kaşıkçı`dan oluşan 6 köyü bulunuyor.
16 kilometrekarelik yüzölçümü olan Derince`nin nüfusu 124 bindir.
Derince aynı zamanda bir liman şehridir. Derince Limanı`na dünyanın dört bir ülkesinden dev gemiler yanaşıp yük alıp boşaltıyor.
Derince Doğu, Güneydoğu ve Karadeniz bölgelerinden ilimize göç eden insanların tercih ettiği kozmopolit bir ilçedir.
Ağırlıklı olarak Gümüşhane, Kars, Erzurum, Tunceli, Sivas, Muş ve Karadeniz illerinden gelen vatandaşların yerleştiği, yaşadığı bir ilçedir.
Çok milletli bir ilçe olan Derince`de siyasi anlaşmazlıklar da bir hayli fazla.
Derince`nin genel potansiyeline bakıldığında sosyal demokrat bir siyasal anlayış yerleşik. Seçimlerde ittifak yapmaları, bir araya gelmeleri halinde her yerel seçim döneminde çok rahat kazanmaları içten bile değil.
Derince`deki sol partilerde de şu sıkıntı çok fazla… Yerel seçimlerde Kars kökenli bir aday gösterin, diğer illerden olan partili seçmenler, “Biz Karslı adaya oy vermeyiz” deyip başka bir siyasi partiye gidip oy verebiliyor. Bunun tam tersi de olabiliyor.
Derince`de sol partilerde bu dağınıklık olduğu için 1994 yılından bu yana yapılan bütün belediye başkanlığı seçimlerini sağ partiler kazandı…
Derince`nin kurucu belediye başkanı halen Sanayi ve Ticaret Bakanlığı`nı sürdüren AKP`li Nihat Ergün`dür.
1999 yerel seçimlerinde Refah Partisi Nihat Ergün`ü ikinci dönem seçimi kazanmaz diyerek aday göstermedi ve Ergün`ün yerine Halit Altuntaş`ı aday gösterdi ve seçimi kazandı.
2004 yerel seçimlerinde Derince`de seçimi AKP`den Ali Haydar Bulut kazandı.
27 Mart 2009 yerel seçimindeki seçimde AKP ikinci dönem bu kez Aziz Alemdar ile Derince Belediye Başkanlığı seçimini kazandı.
Yaptığımız referandum turunda Derince`de tercihlerin farklılık gösterdiğini de gördük.
Tercihlerde ‘evet` diyen de var, ‘hayır` diyen de var.
Bu iki tercihin yanında Derince`de sandık başına gitmeyip seçimi ‘boykot` eden seçmen sayısı da bir hayli fazla.
Barış ve Demokrasi Partisi`ni (BDP) savunan, destekleyen çok sayıda kişiyle karşılaştım.
Belki tanınmamak için, belki deşifre olmaktan korktukları içindir görüşlerini belirttiler ama fotoğraf çektirmek istemediler…
Konuştuğum bu insanlar kesinlikle referandumu boykot edip sandık başına gitmeyeceklerini söylediler.
Derince`de esnafın, yerel yöneticilerden ne kadar çekindiğini de gördüm. Belediye başkanı Aziz Alemdar`dan ve AKP ilçe başkanı Mehmet Eryürek`ten çekindiklerini açık açık söylediler.
Konuştuğum birkaç market, kuyumcu, büfe sahibi “Aman kardeşim benim görüşüm bellidir. Hayır dersek yarın öbür gün bu görüşlerimiz gazetede çıkarsa hemen ertesi gün işyerimizi kapatırlar, ceza keserler. Bizi yaşatmazlar” dediler…
Derinceli bu esnafların anlattıklarını diğer ilçelerdeki esnaflar da anlattı. Yerel yöneticilerin esnaf üzerindeki bu anlamsız baskılarına anlam veremiyorum…
Derince`de Aziz Alemdar`ı ve Mehmet Eryürek`i yakından tanır ve bilirim… Derince`de yarattıkları bu korkuyu hiç hoş karşılamadım…
İsmi bende saklı bir taksici amcayla konuşuyorum Derince`de bir dokundum bin ah işittim.
Sorduğum her soruya ana avrat düz gitti. Düzene, sisteme, yapılanlara, anlayışa isyan etti. Belli ki sıkıntısı, öfkesi çok fazla… Taksici amcaya geçen seçimde oyunu hangi partiye verdiğini sordum, “AKP” dedi. Ve ekledi:. “Ellerim kırılsaydı da vermeseydim…” Taksici amcanın yanından ayrılırken tercihini sordum “Boş” oy atacağını söyledi…
Derince`de turumuza devam ederken şunu da fark ettik. Tercihler belli mahallelerde toplanmış, bazı mahallelerde ‘evet` çok fazla, başka bir mahallede ‘hayır`.
Tarafsızlığımızı korumak adına mümkün olduğunca her bölgeden vatandaşlarla görüştük.
Derince turumuzda finali 60 Evler sahilindeki ‘Harikalar Sahili`nde yaptık.
Masal Adası, eski belediye başkanı Ali Haydar Bulut tarafından yapıldı. Yapımı sırasında çok eleştirildi. Hatta “Bu kadar para neden buraya aktarılıyor. Kim buraya gelir oturur.” denildi…
Sahile vardıktan sonra şöyle bir tur atıp oturan, dinlenen vatandaşlarla sohbet ettik, görüşlerini aldık. Burada da karışık bir tercih çıktı. Sahildeki vatandaşların tercihlerini de aldıktan sonra güzel bir yorgunluk çayı içtik ve evlerimize doğru yola çıktık.
Derince ile ilgili olarak genel görüşüm şudur. ‘Evet`ler önde ama aradaki fark çok fazla değil…
Yeliz Koray`ın yorumu
Derince`de korku imparatorluğu!
Yaklaşık 10 yıldır yaşadığım Derince`de referandum için halkın görüşlerini almaya gitmek benim için diğer ilçelere göre daha önem taşıdı.
Derince merkez dediğimiz battı-çıktı çevresinin ‘Evet`, Yenikent ve kendi mahallem 60 Evler`de ‘Hayır` oylarının fazla çıkacağını düşünüyordum.
Tahminlerimde yanılmadığımı gördüm ama ilgimi çeken esnafların korkusu oldu.
Yalan olmasın belki 10 dükkandan ‘`Aman beni bulaştırma`` cevabıyla çıkmak zorunda kaldım.
Hatta zaten belediye başkanı Aziz Alemdar ile aralarının kötü olduğunu söyleyen bazı esnaflar yazmamak kaydıyla almak istediğim düşüncelerini bile söylemedi.
-Neden korkuyorsunuz? dediğimde tabi erkeklik damarları tutuyor!
Korkmak değil de…
-Eee ne o zaman diyorum.
Burası küçük yer şimdi farklı fikirde olanlar benden alışverişi keser!
Gördüğünüz gibi Kürt, Alevi, Roman açılımının yapamadığını ‘`Evet-Hayır`` bir çırpıda yapmış!
Evetçiler, Hayırcılar…
Halk ile devlet arasındaki sözleşmeye sadece siyaset değil korku ve ayrışma da bulaşmış…
Neyse korku imparatorluğundan çıkıp Yenikent`e gittik…
Yenikent`te park içinde sohbet eden emekli amcalardan AKP`ye büyük tepkiler geldi korkmadan!
‘Evet` diyenler gibi onlar da aslında neden ‘Hayır` dediğini bilmiyorlardı.
Sadece geçim sıkıntısı çekiyorlardı ve hükümettin her şeyine ‘Hayır` dedikleri için ‘Hayır` diyeceklerdi.
Son olarak Harikalar Sahili…
Gitmişken denize karşı oturmamak olmaz tabi!
Eski belediye başkanı Ali Haydar Bulut`un kulağını çınlattıktan sonra ikisi Fransa`da işçi olan üç kişilik bir masaya misafir olduk.
‘`Hah`` dedim içimden!
Koskoca Avrupa görmüş insanlar. Elbette araştırmışlardır!
Yeri gelince Türkiye`yi beğenmiyorlar ya!
Neden ‘Evet` ya da ‘Hayır` diyeceklerini biliyorlardır!
Maalesef durum düşündüğümden de kötü çıktı!
Fransız misafirlerimiz ne zaman nerde oy kullanacaklarını bile bilmiyorlardı…
Oturduğumuz mekanın çalışanlarının arka bahçede mola verdiğini görünce onlarla sohbet etmek için yanlarına gittim.
Referandumun bizi ne hale getirdiğinin bir başka yüzüyle karşılaştım üzülerek…
Biri bayan, biri üniversite öğrencisi iki kişinin düşüncelerini alırken gencin hem okuyup hem de çalıştığını öğrenmek hoşuma gitti.
‘`Aferin sana`` dedim.
Sonra içerden isteyerek bize kulak misafiri olan ustabaşı çıkmaz mı!
Vay efendim nasıl ‘Hayır` derlermiş…
Bir başladı AKP propagandası yapmaya ki durdurabilene aşk olsun!
Durumu anlatmaya çalışsak da başarılı olamadık!
Sen bir desen on şey söylüyor!
‘`Herkes işinin başına. Kalkın. Kimse tek kelime etmeyecek!``şeklinde çıkışarak personeli içeri tıktı!
Öğretmeninden azar işiten çocuklar gibi ekmek derdine düşmüş çalışanlar küçük bir Türkiye gerçeğini anlattı oracıkta!
AKP`li değilsen konuşmayacaksın, yorum yapmayacaksın!
Hele elinde erk yoksa yandın!
Haddine düşmez fikir sunmak!
İşte şimdilerde daha iyi demokrasi diye halka anlatılan vatandaşların ‘`Özgürlükler gelecek`` diye düşündüğü ancak ne demokrasinin ‘D`sinden ne de özgürlüğün ‘Ö`sünden bi haber olanların hali…
Anlayacağınız AKP`li ustabaşı propaganda yapmakta usta olduğu gibi fikirlerin de başı olmuş!
Korku, baskı ve tartışma dolu ortamın ana fikrini son konuştuğum Dursun Akyol yaptı sağolsun!
‘`Evet hayır yarışına döndü. İnsanlar korkuyor.``
Egemenlik mi kayıtsız şartsız milletin, egemen olanlar mı millete kayıtsız şartsız baskı yapıyor ben içinden çıkamadım!
Derince, ‘Derin korkular` içinde başa baş gitse de bakalım sandıkta nasıl karar verecek?
